การวางผังครัว

 

 

การวางผังครัวที่ดี ก็เท่ากับครัวเสร็จไปแล้วครึ่งหนึ่ง การวางผังครัวเป็นสิ่งจำเป็นอันดับต้นๆ ในการเริ่มต้นออกแบบครัว เพราเมื่อเรารู้ผังการจัดวางเคาน์เตอร์และตำแหน่งเครื่องใช้หลักๆ ในครัวแล้ว จะช่วยให้ง่ายสำหรับขั้นตอนต่อๆไป เช่น รู้ตำแหน่งในการเดินสายไฟ ปลั๊กไฟ หรือตั้งโคมไฟ และสามารถคำนวณงบประมาณคร่าวๆได้ แม้ว่าคุณวางแผนจะซื้อครัวสำเร็จรูป ซึ่งปัจจุบันมักจะแถมบริการจัดวางผังและออกแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ แต่อย่าลืมว่า ไม่มีใครรู้ใจเราดีเท่าตัวเราเอง ฉะนั้น ก่อนลงมือวางผังหรือเดินไปซื้อชุดครัวสำเร็จรูป คุณควรตอบคำถามขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับการใช้งานในครัวให้จัดเจน เพื่อสื่อสารกับนักออกแบบรวมถึงผู้ร่วมใช้ครัวเดียวกับคุณ

 

4 ขั้นตอนสู่ผังครัวไม่พลาด

1. สำรวจไลฟ์สไตล์

2. สำรวจพื้นที่

3. ระยะน่ารู้

4. ผังเคาน์เตอร์ครัวแบบต่างๆ

 

 

 

ขั้นตอนที่ 1 สำรวจไลฟ์สไตล์

 

ทำไมผังห้องครัวต้องมีหลายรูปแบบ คำตอบคือ เนื่องจากไลฟ์สไตล์ของแต่ละคนนั้นแตกต่างกัน คำว่า “ไลฟ์สไตล์” มีความหมายลึกซึ้งกว่า “ความต้องการ” เพราะรวมถึงพฤติกรรมและนิสัยส่วนตัวบางอย่าง เช่น ถ้าคุณเป็นสาวทำงานนอกบ้าน ไปจ่ายตลาดสัปดาห์ละครั้งและไม่ค่อยมีเวลาทำความสะอาด คุณก็ต้องออกแบบครัวให้ไม่รก ง่ายและมีอุปกรณ์สำหรับจัดเก็บเครื่องครัวให้เป็นระเบียบ และวางผังให้สามารถเก็บของสดของแห้งได้เพียงพอ เป็นต้น

 

ไลฟ์สไตล์ของแต่ละคนนั้นไม่มีทางเหมือนกันลองเริ่มจากตั้งคำถามเกี่ยวกับพฤติกรรมของตัวเองเพื่อจะได้เห็นภาพครัวที่เหมาะกับคุณได้ชัดขึ้น เช่น

·       ที่บ้านมีสมาชิกกี่คน กินข้าวพร้อมหน้าพร้อมตาหรือไม่

·       ทำกับข้าวบ่อยแค่ไหน ทุกวันทุกมื้อ วันละกี่มื้อ หรือสัปดาห์ละครั้ง

·       ไปจ่ายตลาดบ่อยหรือเปล่า ต้องมีที่เก็บของและตุนกับข้าวมากน้อยแค่ไหน

·       แต่ละมื้อมีจานชามต้องล้างมากหรือน้อย

·       ต้องการอ่างล้างจานกี่หลุม

·       มีเพื่อนมาปาร์ตี้บ่อย ต้องรับแขกพิเศษบ้างหรือไม่

·       กินข้าวกันแบบล้อมวงหรือตัวใครตัวมัน เป็นทางการหรือไม่เป็นทางการ

“หรืออาจเฉพาะเจาะจงไปอีกตามลักษณะการใช้งานครัวที่แตกต่างกัน เช่น”

·       ครัวที่มีเด็ก

มีพื้นที่ให้เด็กกินอาหารเช้า

พ่อแม่จำเป็นต้องมีมุมนั่งทำงานในห้องครัว

มื้อเย็นกินข้าวพร้อมกัน

ตู้เย็นสะดวกพอให้เด็กๆ เปิดเองเพื่อหยิบขนมนมเนยได้

ใส่ใจเรื่องความปลอดภัย เช่น ที่เก็บมีด สารเคมี เครื่องใช้ไฟฟ้า

อาจต้องเลือกใช้เตาเซรามิกแบบ Induction ที่จับหน้าเตาไม่ร้อน ไม่มีเปลวไฟ

·       ครัวปาร์ตี้บ่อย

ทางเดินในครัวต้องให้แขกเดินเข้าออกได้สะดวก

มีที่เก็บภาชนะ แก้ว จาน ชาม มากเพียงพอ

ถ้าเป็นปาร์ตี้บุฟเฟ่ต์ ควรมีพื้นที่สำหรับวางถาดอาหารที่เข้าถึงได้สะดวก

ถ้าจัดปาร์ตี้เป็นทางการแบบ sit down dinner ก็ควรมีที่เก็บจานชามช้อนส้อมที่หยิบสะดวก

 

 

 

ขั้นตอนที่ 2 สำรวจพื้นที่

 

                การวางผังพื้นที่ คือการย่อขนาดครัวของคุณให้เล็กลงแล้วจับมาวางบนกระดาษ เพื่อคุณจะได้มองเห็นภาพในมุมกว้างแบบ 360 องศา วิธีนี้จะช่วยให้จับวางอะไรใส่ลงในผังห้องครัวได้ง่ายขึ้น

                ถ้าการตกแต่งครัวครั้งนี้เป็นการปรับปรุงครัวเก่าคุณอาดต้องใช้จิตนาการมากสักหน่อยในการสำรวจพื้นที่ เพื่อให้ผังครัวของคุณสอดคล้องกลมกลืนกับสภาพแวดล้อมและการทำงาน อาจเริ่มด้วยการลองนั่งในพื้นที่ (ซึ่งกำลังจะเป็น) ห้องครัวของคุณ ดูทิศทางของแสงและลม ทั้งตอนเช้า กลางวัน และเย็น แล้วดูว่าคุณอยากล้างจานที่มุมไหน หรืออยากชวนลูกๆ มาทำขนมกันตรงไหน กินข้าวเช้ามุมนั้น จิบชายามบ่ายมุมโน้น เป็นต้น เมื่อสำรวจด้วยความรู้สึกแล้ว ก็ถึงเวลาดูความเป็นไปได้ ด้วยการวาดผังพื้นเพื่อให้รู้ระยะต่างๆ โดยใช้ตลับเมตรวัดขนาดพื้นที่ กว้าง x ยาว x สูง รวมถึงตำแหน่งและขนาดของประตู หน้าต่าง แล้ววาดลงบนกระดาษ โดยอาจใช้กระดาษกราฟหรือกระดาษที่มีช่องตาราง เพื่อง่ายขึ้นทั้งในแง่ของเส้นตั้งฉากและสัดส่วนที่ถูกต้องโดยไม่ต้องใช้ไม้บรรทัด

 

 

 

 

ขั้นตอนที่ 3 ระยะน่ารู้

 

                ระยะต่างๆในครัวที่ใช้เป็นระยะมาตรฐานเกิดจากการสำรวจพฤติกรรมการใช้งานที่สอดคล้องกับขนาดสัดส่วนร่างกายของคนเราโดยเฉลี่ย เมื่อคุณจัดวางผังและออกแบบห้องครัวโดยคำนึงถึงระยะต่างๆ ต่อไปนี้ จะช่วยให้การใช้งานในครัวนั้นสะดวกและปลอดภัยมากขึ้น

·       เคาน์เตอร์ครัวกว้าง 0.60 เมตร

·       เคาน์เตอร์ครัวสูง 0.80 – 0.85 เมตร

·       ตู้ครัวควรมีระยะกันเตะสูง 10 เซนติเมตร และลึก 7.5 เซนติเมตร

·       ตู้แขวนควรสูงจากเคาน์เตอร์ 0.40 เมตร

·       ตู้แขวนควรลึกจากด้านหน้าเคาน์เตอร์ 0.30 เมตร

·       ชั้นบนสุดของตู้แขวนไม่ควรสูงเกิน 1.70 เมตร

·       ชั้นเปิดโล่ง ไม่มีบานปิด ควรกว้าง 15-25 เซนติเมตร

·       พื้นที่เตรียมอาหารระหว่างตู้เย็นกับอ่างล้างจานไม่น้อยกว่า 0.30 เมตร

·       พื้นที่เตรียมอาหารระหว่างเตากับอ่างล้างจานไม่น้อยกว่า 0.30 เมตร

·       ทางเดินในครัวควรกว้างไม่น้อยกว่า 1.25 เมตร (สำหรับ 2 คน)

·       ทางเดินในครัวขนาดเล็กไม่น้อยกว่า 0.75 เมตร

ตำแหน่งงานระบบไฟฟ้าในครัว

 ตำแหน่งของเครื่องใช้ไฟฟ้าก็ต้องสอดคล้องกับสัดส่วนร่างกาย เพื่อให้ใช้งานได้สะดวก ระยะมาตรฐานสำหรับการปล่อยสายไฟต่อไปนี้น่าจะช่วยให้คุณและช่างทำงานร่วมกันได้ง่ายขึ้น

                ถ้าจะให้ดี ก่อนวางผังครัวตามระยะมาตรฐาน ควรวัดขนาดของเครื่องใช้ที่คุณเล็งไว้ อย่างตู้เย็น เตา อ่างล้างจาน เครื่องดูดครัว หรือตู้เตาอบ เพื่อใช้ประกอบในการวางผัง เผื่อว่า รุ่นที่คุณชอบอาจมีขนาดต่างไปจากแบบมาตรฐานทั่วไป เช่น อ่างล้างจานที่ลึกพิเศษ หากติดตั้งที่ระยะความสูงเคาน์เตอร์มาตรฐาน อาจทำให้ล้างไปปวดหลังไปเพราะต้องก้มมากกว่าปกติ เป็นต้น

                ระบุในแบบก่อสร้างว่า “ปล่อยสายสำหรับเตาอบ เครื่องดูดครัว และเตา เจาะช่องปล่อยสายสำหรับไมโครเวฟใส่ปลั๊กอเนกประสงค์”  ระยะมาตรฐานเกิดจากการหาค่าเฉลี่ย จึงสามารถยืดหยุ่นได้ คุณอาจทดลองหาระยะที่พอดีกับร่างกายและการใช้งานต่างๆของคุณเอง โดยเฉพาะกิจกรรมที่ต้องทำต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น ล้างจาน หรือเตรียมอาหาร อาจใช้เฟอร์นิเจอร์ที่มีอยู่ เช่น ลองหั่นผักบนโต๊ะเพื่อหาความสูงของเคาน์เตอร์ครัวที่สบายสำหรับคุณ หรือไปทดลองกับโชว์รูมห้องครัว เช่น ลองเอื้อมมือเปิดปิดตู้แขวน ลองทำท่าล้างจาน แล้วสังเกตตัวเองว่ารู้สึกสบายกับระยะเหล่านั้นหรือไม่ ถ้าใช่ก็จัดการวัดระยะและจดบันทึกเป็นมาตรฐานส่วนตัวได้

 

 

 

ขั้นตอนที่ 4 ผังเคาน์เตอร์ครัวแบบต่างๆ

 

                ที่ผ่านมาเราอาจคุ้นเคยกับการวางผังเคาน์เตอร์ครัวโดยยึดหลักสามเหลี่ยมนั่นคือ เตา อ่างล้างจาน และตู้เย็น ควรวางในตำแหน่งมุมของสามเหลี่ยม ซึ่งตอบสนองไลฟ์สไตล์แบบเดิมที่ห้องกินข้าวแยกกับห้องครัว แม่เป็นแม่บ้านอยู่บ้านคนเดียว จ่ายตลาดบ่อย และไม่มีปาร์ตี้ แต่ทุกวันนี้ไลฟ์สไตล์ของคนส่วนมากได้เปลี่ยนไปเป็นกินข้าวในครัวเลย พ่อและแม่ออกไปทำงานทั้งคู่ หรืออยู่เป็นครอบครัวขยาย จ่ายตลาดสัปดาห์ละครั้ง มีปาร์ตี้บ่อย การจัดวางผังในครัวสมัยนี้ จึงมีรูปแบบที่ยืดหยุ่นมากขึ้นเพื่อรองรับไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนไป จากผังครัวแบบตัวแอล ตัวยู ตัวไอ หรือแบบคู่ขนานที่เราคุ้นเคย ก็อาจปรับไปได้หลากหลายมากขึ้น

จากขั้นตอนการวัดพื้นที่และลองวาดผังพื้น อาจสังเกตได้ว่า ครัวของคุณไม่ได้มีลักษณะเป็นห้องที่มีผนังปิดล้อมที่ด้านอีกต่อไป แต่เป็นครัวที่เชื่อมพื้นที่ต่อเนื่องกับส่วนอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นส่วนกินข้าว ห้องพักผ่อน หรือแม้แต่สวน

ฉะนั้น ก่อนลงมือวางผังห้องครัว ลองดูตัวอย่างการจัดวางที่หลุมจากกรอบห้องครัวแบบเดิมๆ เพื่อหารูปแบบครัวที่ตอบสนองการใช้งานของคุณได้จริงๆ

ข้อควรคำนึงเมื่อวางผังครัว

·       อย่าลืมเผื่อพื้นที่ทำงานบนเคาน์เตอร์ใกล้ๆอ่างล้างจาน เตา และตู้เย็นให้เพียงพอ

·       อย่างวางเครื่องใช้ไฟฟ้าไว้ที่มุมห้อง เนื่องจากใช้ไม่สะดวก เข้าถึงยากและอาจเกิดอันตรายได้

·       ไม่ทำตู้ลิ้นชักเข้ามุม เพราะทำให้เสียพื้นที่เก็บของ

·      เตาและเตาอบไม่ควรอยู่ใกล้กับตู้เย็น เพราะความร้อนจากเตาทำให้ตู้เย็นทำงานหนักมากขึ้น

·    ไม่ควรวางตำแหน่งเตาตรงกับหน้าต่าง โดยเฉพาะเตาแก๊ส เพราะลมที่พัดมาอาจพัดเปลวไฟเข้าหาตัวเราขณะปรุงอาหารได้

·       ที่เก็บจานชามและช้อนส้อมควรอยู่ใกล้กับอ่างล้างจาน

·       หม้อและถาดควรเก็บไว้ใกล้กับเตาอบ

·       เมื่อกำหนดระยะทางเดินในครัว ควรคำนึงถึงระยะเมื่อเปิดบานเปิดต่างๆ ทั้งตู้เย็น เตาอบ และตู้ใต้เคาน์เตอร์

 

 

ขอขอบพระคุณข้อมูลเพิ่มเติมจากนิตยสาร Kitchen สำนักพิมพ์บ้านและสวน

บริษัท อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิซซิ่ง จำกัด (มหาชน)

หากมีข้อสงสัยสามารถติดต่อได้ที่คิทเช่นฟอร์มโดยตรง ทีมงานคิทเช่นฟอร์มทุกคนพร้อมให้คำปรึกษาครับ